Ervaringen in oorlogstijd op zee

Door: Joost Vader (1867-1958) met een inleiding door zijn dochter mevr. E Dijkdrenth- Vader

Zijn vader (mijn grootvader) was schipper bij het Nederlandse Loodswezen te Vlissingen. Zo is het niet verwonderlijk, dat Joost Vader het zeemansbloed in de aderen meekreeg en als jongen van 13 jaar het zeegat uitging, met de zeilschepen en vele malen rond Kaap de Goede Hoop is gevaren.

Mijn vader werd later loods te Vlissingen en daarna gezagvoerder bij de Verlichting en Betonning van het Nederlands Loodswezen. Wat hij daar zoal in de eerste wereldoorlog mee heeft gemaakt is te kezen in de hierna volgende belevenissen, door hem zelf opgetekend in de tweede wereldoorlog.

Dat mijn vader een plichtsgetrouwe persoon was en iedereen met respect behandelde, maar ook zelf met respect wilde benaderd worden, bleek wel uit de waarderingen door zijn superieuren doorgegeven door te worden onderscheiden met de eremedaille in Zilver van de Oranje Nassau orde en de onderscheiding van Broeder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Van deze laatste onderscheiding was een jaarlijkse uitkering verbonden (ik meen te weten van fl 100,-). Hij genoot daar dus vanaf zijn 65ste tot en met zijn 90ste jaar van en mijn moeder kreeg als weduwe tot haar 95ste jaar de helft van het bedrag uitgekeerd. Men begrijpt dat deze onderscheiding niet zo vaak werd uitgereikt. Mijn vader was dan ook de eerste in Zeeland die deze onderscheiding kreeg. Tevens wil ik nog vermelden dat mijn vader ook het Duitse bronzen Adelaars Kruis ontving voor het redden van Duitse schipbreukelingen 1n de eerste wereldoorlog. Maar bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog gooide mijn vader de Duitse Adelaar in de vuilnisbak, vandaar dat hij deze onderscheiding niet vermeldt op de overlijdingskaart, die hij zelf al bij zijn leven had opgesteld. Mevr. E Dijkdrenth- Vader

Informatie over de Broedermedaile
(Dhr. H. Meyer in een brief aan mevr. E. Dijkdrenth-Vader, 4 februari 1984):

Bij koninklijk besluit van 29 september 1815 werd de Orde van de Nederlandse Leeuw ingesteld. Deze Orde werd ingesteld voor civiele diensten: aan hen ‘die door beproefde vaderlandsliefde, bijzondere ijver en trouw in het volbrengen hunner burgerplichten of buitengewone bekwaamheid in wetenschappen en kunsten, zich een billijke aanspraak op de algemene achting, en Onze erkentenis verworven hebben, eenen heilzamen invloed oefen kan op de aankweking van deugd en kennis’. Deze orde heeft drie klassen:

Aan de Orde is een medaille verbonden, de z.g. Broedermedaille. Deze Broedermedaille was van zilver, 34 mm diameter en werd gedragen aan een blauw lint met oranje middenstreep. De Broedermedaille kon worden uitgereikt aan hen, ‘die zich door nuttige daden, door zelfs-opoffering of door andere blijken van menschenliefde eene onderscheiding waardig maken’.

In 1815 werd bepaald dat aan de Broedermedaille een jaarlijkse toelage was verbonden van twee honderd guldens (in die tijd was er géén pensioenvoorziening!). Zoals uit de omschrijving blijkt was de Broedermedaille kennelijk bedoeld als Reddingsmedaille. Toen later de reddingsmedailles werden ingesteld (medaille voor menschlievend-hulpbetoon en Carnegie Heldenfonds-meadille) is de Broedermedaille min of meer in onbruik geraakt. (De laatste benoeming was op 8 april 1960). De eerste benoeming was op 20 februari 1816 en in de gehele periode zijn 571 mensen benoemd. Uw vader staat nr. 455 op de lijst: ‘Benoemd per Koninklijk Besluit van 24 augustus 1923, destijds “opzichter te Vlissingen”. J. Vader overleed op 3 april 1958. In 1923 werden negen mensen ‘Broeder’.

U kunt gerust trots zijn op Uw overleden vader: In de lijst van 571 namen staan beroemde helden zoals Jacob Hobein, G.J. ter Woerd (de meest en hoogst gedecoreerde onderofficier) en de beroemde Dorus Rijkers.

Ga verder naar het memorandum van Joost: Ervaringen in oorlogstijd op zee.